Адабият

Подписаться на эту рубрику по RSS

Байтерек

Кыргыздардын "Байтерек" тотеми башка тарыхчылар жагынан кагаз бетине эртеден түшкөн баян болуп, кыргыздардын кыпчак уруусуна байланыштуу айтылат. Бул баян мындайынча жазылган. "Огуз намэдеги" "Кыпчак" баяны.

Кененирээк...

Кок бору

"Кок бору" тотеми эң байыркы баяндардан болуп, кыргыздарды өз ичине алган түрк элдерине, атап айтканда, түрк тукумуна байланыштырып айтылып жүрөт. Бул баян "Жов тарыхында" жазылган. Бирок биз мында тек кыргыздарда айтылып жүргөн

Кененирээк...

Бугу эне

Кыргыз элинин бугу уруусунун тукум-теги жөнүндө "Бугу эне, мүйүздүү эне" деген көркөм мифтик баян кыргыз элинде эрте замандан баштап айтылып келет. "Бугу эне" жөнүндөгү бул тотемдик баяндын кыргыз эли ичинде таралышы өтө кеңири болгондуктан, анын түрдүүчө айтылган варианттары да көп болгон. Төмөндө бир түрү менен таанышып көрөлү.

Кененирээк...

Кыргыз эли

Биздин эранын 636-жылы Таң Лиң, куделер түзгөн "Жов тарыхы" деген ханзуча (кытайча) тарыхтын 50 түрмөгүндө (тароосунда) кыргыздардын теги жөнүндө мындайча тотемдик миф жазылып калган: "Түрктөрдүн теги сак элинен болгон имиш, алар хундардын түндүк жагында жашачу экен. Апаңгу замананына келгендө эли ойрондолуп, 17 бала гана соо калган имиш.

Кененирээк...

Тотемдик мифтер

Жаратылыштагы заттар менен заттар ортосунда, инсанат менен башка жандуулар ортосунда кандайдыр бир тектик, уруктук байланыш бар деген ишеним, же бир заттын, жандардын тукум уругунун ээеи, калкалоочусу болот деген ишеним боюнча наристе элестетилип айтылган мифтик баяндар (аңыздар) "тотемдик мифтер" деп аталат.

Кененирээк...

Жин

"Жин" - киши жашабаган ээн жерде, талааларда, эски ээн тамдарда, акыр-чикирлүү жерлерде өмүр өткөрүшкөн. Жиндер улоолуу, топ-тобу менен түндөсү сапар тартат имиш. Жиндердин өзүнчө ээлери болот дейт.

Кененирээк...

Албарсты

"Албарсты" кыргыздардын мифтик элестетүүсүндө бою бокордой, өңү сары, чачы саксайган, эмчеги салбыраган кебетеде айтылат. Албарсты кыргыз мифтеринде (аңыздарында) кара албарсты, сары албарсты жана сасык албарсты деген топторго бөлүнүп айтылат. Албарсты жаңы төрөгөн аялдын өпкөсүн сууруп алып, сууга салып жиберсе, төрөгөн аял өлүп кетет имиш.

Кененирээк...